Unia Europejska (UE) dąży do w pełni zdigitalizowanego procesu składania wniosków o wizy, aby usprawnić procedury i zwiększyć efektywność dla obywateli państw trzecich oraz władz państw członkowskich. Inicjatywa ta wpisuje się w cel UE dotyczący modernizacji usług publicznych, opisany w komunikacie 2030 Digital Compass. Nowy Pakt w sprawie Migracji i Azylu zaproponowany przez Komisję Europejską w 2020 roku ma na celu w pełni zdigitalizować procedurę wizową do 2025 roku, wprowadzając cyfrową wizę i możliwość składania wniosków online.
Proponowana platforma wniosków online UE umożliwi wnioskodawcom ubieganie się o wizę za pośrednictwem jednej platformy, niezależnie od państwa członkowskiego, do którego się udają. Platforma będzie dostarczać aktualnych informacji na temat wiz krótkoterminowych Schengen, wymagań i procedur, a także mechanizmu komunikacji do odpowiedzi na pytania wnioskodawców. Wnioskodawcy mogą składać wnioski, dostarczać wymagane dane i przesyłać skanowane kopie dokumentów za pośrednictwem platformy. Dane będą przechowywane tymczasowo, zanim zostaną przekazane do krajowego systemu właściwego państwa członkowskiego w celu przechowywania i przetwarzania.
Osobiste stawiennictwo w konsulatach lub u zewnętrznych dostawców usług będzie obowiązkowe przede wszystkim dla osób ubiegających się po raz pierwszy, osób z nowymi dokumentami podróży oraz dla celów zbierania danych biometrycznych. Osoby ubiegające się ponownie mogą składać wnioski w pełni online w ciągu 59 miesięcy od początkowej udanej aplikacji, jeśli korzystają z tego samego dokumentu podróży.
Szczególne przepisy dotyczą obywateli państw trzecich objętych obowiązkiem wizowym, którzy są członkami rodziny obywateli UE lub obywateli państw trzecich mających prawa do swobodnego przemieszczania się równoważne z obywatelami UE. Platforma wniosków wizowych online UE powinna w pełni szanować prawa i ułatwienia przyznane takim osobom.
Osoby ubiegające się o wizę powinny przedstawić dowód posiadania dokumentów wspierających, zarówno w formie cyfrowej, jak i fizycznej. Opłaty za wizę można uiścić za pomocą bramki płatniczej powiązanej z platformą wniosków online, a płatności są bezpośrednio przekazywane odpowiedniemu państwu członkowskiemu. Jeśli płatność elektroniczna nie jest możliwa, konsulaty lub zewnętrzni dostawcy usług pobierają opłaty wizowe.
Platforma wniosków UE może zawierać opcjonalne narzędzie umawiania wizyt dla państw członkowskich, które zarządzają spotkaniami w konsulatach lub u zewnętrznych dostawców usług. Wnioskodawcy zostaną powiadomieni, jeśli brakuje jakichkolwiek informacji, i mogą poprawić swoje wnioski. Przeprowadzane będą automatyczne wstępne kontrole dopuszczalności, aby upewnić się, że dostarczone informacje spełniają wymagania wizowe.
Po zaakceptowaniu wniosku przez właściwy konsulat lub władze centralne, dane zostaną zaimportowane do systemu krajowego i usunięte z przechowywania tymczasowego, z wyjątkiem danych kontaktowych. Wnioskodawcy zostaną poinformowani elektronicznie o aktualizacjach dotyczących ich wniosku lub statusu wizy.
Wizy będą wydawane w formacie cyfrowym jako kod kreskowy 2D, kryptograficznie podpisany przez krajową jednostkę certyfikującą (CSCA) państwa wydającego wizę, aby zminimalizować ryzyko związane z sfałszowanymi i skradzionymi naklejkami wizowymi. Posiadacze wiz mogą ubiegać się o potwierdzenie wizy w nowym dokumencie podróży za pośrednictwem platformy wniosków UE, jeśli ich dokument podróży zostanie zgubiony, skradziony, przeterminowany lub unieważniony.
Dane przechowywane na platformie wniosków UE będą chronione za pomocą środków zwiększających ochronę prywatności. Zewnętrzni dostawcy usług będą mieć ograniczony dostęp do platformy, a nie będą mieli dostępu do danych przechowywanych w Systemie Informacyjnym Wizowym (VIS).
Data rozpoczęcia działania, w tym wizy cyfrowe i platformy wniosków UE, nie została jeszcze ustalona. Państwa członkowskie mogą zdecydować się na niekorzystanie z internetowej platformy wniosków UE przez okres 5-7 lat od rozpoczęcia działalności, ale mogą dołączyć przed zakończeniem okresu przejściowego. W trakcie tego okresu przejściowego posiadacze wiz wciąż będą mogli weryfikować swoje wizy cyfrowe za pomocą serwisu internetowego platformy wniosków UE, nawet jeśli państwo członkowskie przetwarzające ich wnioski wizowe zdecyduje się nie korzystać z internetowej platformy wniosków UE.
eu-LISA odpowiada za zapewnienie wystarczających zdolności i funkcjonalności platformy wniosków wizowych UE, umożliwiając państwom członkowskim dołączanie w okresie przejściowym. Platforma powinna być przygotowana tak, aby państwa członkowskie, które jeszcze nie stosują pełni przepisów Schengen, mogły się bezproblemowo podłączyć po podjęciu decyzji przez Radę. Szczególnie ważne są pojemność magazynowania danych i łączność z krajowymi systemami informacyjnymi dotyczącymi wiz. Właściwe władze państw członkowskich powinny być zaangażowane w rozwój platformy od samego początku.
Państwa członkowskie, które nie stosują w pełni dorobku Schengen, mogą wystąpić do eu-LISA z prośbą o umieszczenie adresu URL na platformie wniosków UE, wskazującego na ich krajowe procedury wnioskowania. Platforma powinna również umożliwiać wnioskodawcom oraz innym podmiotom, takim jak pracodawcy, uczelnie czy władze lokalne, weryfikację wiz cyfrowych. Bułgaria, Chorwacja, Cypr i Rumunia powinny mieć dostęp tylko do odczytu do wiz cyfrowych przechowywanych w VIS.
eu-LISA odpowiada za rozwój techniczny i zarządzanie operacyjne platformy wniosków UE oraz jej komponentów w ramach VIS. Architektura systemu powinna wykorzystywać istniejące i nadchodzące systemy w ramach nowego ramowego systemu interoperacyjności, szczególnie ETIAS i EES, przestrzegając jednocześnie ograniczeń technologicznych i inwestycji dokonanych przez państwa członkowskie.
Finansowanie rozwoju, łączności i funkcjonowania platformy wniosków wizowych UE powinno pochodzić z ogólnego budżetu Unii. Państwa członkowskie mogą korzystać z Instrumentu Wsparcia Finansowego dla Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej na niezbędne dostosowania do ich krajowych systemów informacyjnych dotyczących wiz.
Weryfikacja wiz cyfrowych na granicy powinna polegać na istniejącej i nadchodzącej architekturze systemów UE dla zarządzania granicami oraz informacjach o posiadaczach wiz przechowywanych w VIS. Wizy długoterminowe również powinny być wydawane w formacie cyfrowym, co wymaga wprowadzenia zmian do Konwencji wykonawczej umowy szengenskiej.
Regulacja szanuje podstawowe prawa i przestrzega zasad uznanych przez Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Wprowadzenie platformy wniosków UE oraz wizy cyfrowej będzie w pełni respektować ochronę danych osobowych, prywatne i rodzinne życie, prawa dziecka oraz ochronę osób szczególnie narażonych na ryzyko. Platforma zapewni również łatwy dostęp dla osób z niepełnosprawnościami, przestrzegając Dyrektywy dotyczącej dostępności.
Dania, Irlandia, Islandia, Norwegia, Szwajcaria, Liechtenstein, Cypr, Bułgaria i Rumunia mają szczególne postanowienia i porozumienia dotyczące ich uczestnictwa lub braku uczestnictwa w przyjmowaniu i stosowaniu tego rozporządzenia. Europejski Inspektor Ochrony Danych został skonsultowany i wydał opinię 21 czerwca 2022 roku.
W ten sposób, Unia Europejska dąży do ułatwienia i usprawnienia procesu ubiegania się o wizy dla obywateli krajów trzecich, jak również dla władz państw członkowskich. Wdrożenie wiz cyfrowych oraz platformy wniosków wizowych UE ma na celu zwiększenie efektywności, bezpieczeństwa i przejrzystości procedur wizowych, jednocześnie szanując prawa podstawowe oraz ochronę danych osobowych.
https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-7905-2023-INIT/en/pdf
